krabbeltje van haar

Ik heb een bos haar.
Iedereen die mij een beetje kent, weet dat ook, want je ziet het zo.
Het doet er ook niet toe.
Er bestaan mannen zonder haar en dat geeft ook helemaal niks.

Het gaat niet om haar.

In zittingszaal 14 van de rechtbank in Groningen zit regelmatig een officier van justitie met zeg maar een bepaald kapsel.
Als je tegenover haar staat, kun je zien dat het haar aan de linkerkant van de officier langer is dan het haar aan haar rechterkant.
Het is asymmetrisch.
Zo heeft haar kapper haar haar geknipt.

Nu is de haardracht van een officier van justitie volstrekt irrelevant.
Eigenlijk hoor ik daar ook helemaal niet over te schrijven.
Maar het wordt anders als dat haar een zekere rol gaat spelen in een strafproces.

Officieren van justitie horen met open vizier te strijden.

Nu wil het geval dat als deze officier zit, er zo op het gezicht niets aan de hand is.
Dat verandert zodra deze officier van justitie gaat staan en begint met aanklagen.
Dan richt zij zich, zoals het een aanklager betaamt, tot de voorzitter van de rechtbank.
Die voorzitter zit, vanuit de zaal gezien, rechts van haar.

Vanuit de zaal gezien is dan alleen de zijkant van de officier van justitie zichtbaar.
En dan zie je, door dat haar, geen gezicht.
Dat ziet niet alleen de verdachte niet, maar ook wij van de perstafel en de eventuele belangstellenden op de publieke tribune niet.
Wij van de zaal zien alleen een pratende mond en een puntje van de neus.

En dat is een raar gezicht, vooral als je er een tijd naar moet luisteren.

Ik denk niet dat de officier van justitie zich hier bewust van is.
Daarom meld ik het toch maar even.

Rob Zijlstra

Vlak voor mij zit een man over wie wordt gezegd dat ‘ie bloedlink is.

Hij heeft grote voeten.

Op smetteloos witte gympen is hij zojuist zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank binnengekomen.

Koen is 48 jaar geleden geboren in Amsterdam.

Wij praten heel veel over dit soort gevaarlijke mannen.

Dat hij gevaarlijk is, kun je overigens niet zien, ook niet van dichtbij.

Het gevaarlijke aan Koen zit in zijn hoofd waar het niet helemaal spoort.

Koen is tbs’er.

Met de huidige stand der wetenschappen kunnen we vooralsnog niets aan de stoornis van hem doen.

Daarom heeft hij binnen de tbs de longstay-status.

Anderen zeggen dat dit een verkapte vorm van levenslang is. Dat zegt hij zelf ook.

Nu weet ik ook wel dat wij liever over mannen als Koen praten dan er even bij stil te staan.

Ik ga er toch over schrijven.

Wat die grote voeten betreft, Koen zit niet op de longstay van tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug vanwege zweetlucht.

Bijna achttien jaar geleden, in december 1990, werd Koen veroordeeld wegens een verkrachting en een poging tot doodslag. Daar kreeg hij achttien maanden gevangenisstraf voor en de maatregel tbs. Zo belandde hij in Groningen, in de dr. S. van Mesdagkliniek.

Na negen jaar, in 1999, was zijn stoornis in zoverre gerepareerd dat de kliniek het aanvaardbaar vond hem onder begeleiding op verlof te sturen.

Hij mocht met zijn socio-therapeute een paar uurtjes wandelen in het bos.

Dat ging niet goed.

Tussen de bomen verkrachtte hij zijn begeleidster.

De politie spoorde hem op en Koen werd opnieuw veroordeeld, nu tot twee jaar celstraf en een nieuwe tbs.

In 2005 concludeerden de deskundigen dat er geen eer meer aan hem viel te behalen.

De behandeling werd beëindigd.

Ongeneeslijk ziek, maar springlevend.

Wie tbs heeft moet eens in de twee jaar naar de rechtbank, waar rechters moeten oordelen over de verlenging (of niet) van de tbs. De officier van justitie zei donderdag geen andere mogelijkheid te zien dan te vorderen dat de terbeschikkingstelling met twee jaar wordt verlengd. Dat was ook het advies van de Veldzicht-deskundigen.

Ik heb in de rechtbank al veel mensen zien gaan met de tbs-maatregel. Maar nog nooit had ik in het echt een longstayer gezien. Terwijl ik naar deze man kijk - hij heeft ook grote handen – probeer ik mij er iets bij voor te stellen. Al 18 jaar achter gesloten deuren, geestelijk ziek, maar geen behandeling. Hij wordt nog slechts verzorgd, waarbij kwaliteit van leven, wat dat ook mag zijn, in acht wordt genomen.

Koen zegt dat hij van dag tot dag leeft en zijn dagen slijt als lid van het klussenteam van de tbs-instelling.

Hij heeft maar een ding om naar uit te kijken: er loopt een aanvraag voor een beveiligd verlof, wat iets anders is dan begeleid verlof.

De aanvraag kan als alles meezit volgende maand de deur uit, naar het ministerie van justitie. De daarbij behorende minister beslist. Die moet beslissen of het een aanvaardbaar risico is als Koen met links en rechts een beveiliger even buiten de kliniek mag rondneuzen.

Koen kijkt uit naar dat besluit.

Hij zegt: ‘Als zoiets een keertje mag, betekent dat, dat ik dan ook weer even deel uitmaak van de maatschappij.’

Zijn advocaat Niek Heidanus: ‘Het perspectief op verlof, hoe breekbaar dat perspectief ook is, maakt de tbs nog een beetje draaglijk.’

De longstay daarentegen is nauwelijks draaglijk en is bovendien - nog steeds Heidanus -  in strijd met de bedoelingen van de tbs. Een rechtbank legt een behandelingsmaatregel op, maar Koen wordt niet behandeld en krijgt daardoor ook niet de kans zich te bewijzen. En omdat hij zich niet kan bewijzen, heeft de rechtbank ook niets te toetsen. Op basis van niks moet de rechtbank beslissen of de tbs met twee jaar wordt verlengd.

Heidanus: ‘En over twee jaar zitten we hier weer net zo. Met alle respect, we voeren met z’n allen een rituele dans op.’

De officier van justitie zegt dat Heidanus gelijk heeft.

Heidanus stelt de rechtbank voor nog geen beslissing te nemen, maar om deskundigen, onafhankelijk van Veldzicht, advies te vragen of Koen op de longstay moet blijven of dat er toch nog mogelijkheden zijn.

De officier tegen de rechters: ‘Ik ga mee met de raadsman.’

De rechters, na kort beraad: een goed idee.

Ze dragen justitie op twee deskundigen van kaliber op te sporen die aan de rechtbank moeten rapporteren of van Koen nog iets te maken valt.

Of niet.

Na afloop van de zitting zeg ik tegen Heidanus dat de rechtbank toch helemaal niets te zeggen heeft over de longstay-status van een tbs’er. Dat zoiets toch aan een minister is. Dat de rechtbank de tbs alleen maar kan verlengen. Of niet. Toch?

Heidanus zegt dat dat zo is.

De grootste winst die we kunnen behalen, zegt hij, is dat we de deur voor Koen op een kiertje kunnen krijgen.

Ik denk: dat hij dus binnen de kliniek weer een voet tussen een deur krijgt, zodat hij van de regen in de drup komt.

Tot slot schrijf ik op: het is dus helemaal niet waar dat tbs’ers bij het minste gering op vrije voeten komen.

En dat dit, wat we ook zeggen, ook wel eens gezegd mag worden.

Rob Zijlstra

Er waren eens drie mannen uit Polen die bivakkeerden op een camping, even buiten de stad Groningen.
Ze trokken er vaak op uit, meestal bij nacht en ontij.
Ze trokken er zo vaak op uit dat het opviel en de politie heimelijk een camera liet plaatsen boven de ingang van de camping.

Toen kon worden vastgesteld dat als de drie Poolse mannen op pad waren geweest, het de volgende dag regende van aangiftes door in Noord-Nederland gevestigde autobedrijven.
Op grote schaal waren daar airbags uit garageauto’s gestolen.

Dat kon geen Poolse toevalligheid zijn en de politie zette er een speciaal team op, het Bougie-team.
Het vermoeden bestond dat de airbagdieven lid waren van een internationaal rondreizend samenwerkingsverband.

Zo werden de campinggasten Darius, Pjotr en Krzystof verdachten.
Tijdens een wat knullige inval zagen politiemannen dat de caravan was verworden tot een heus airbag-magazijn.
Darius en Pjotr werden gearresteerd, maar Krzystof wist te ontkomen door hard de weilanden in te rennen.

In oktober vorig jaar werden Darius en Pjotr veroordeeld tot 113 dagen gevangenisstraf elk. Die tijd kwam overeen met de tijd die ze in voorarrest hadden gezeten. Darius en Pjotr kwamen goed weg omdat de rechtbank niet bewezen achtte dat ze de airbags ook hadden gestolen. Het bougie-team had verzuimd daar de wettige bewijzen voor aan te leveren.
Die 113 dagen waren voor heling, want dat die gestolen airbags in hun caravan lagen, was wel een feit.

Darius en Pjotr ontkenden overigens alles.
Jullie moeten die Krzystof die het weiland is in gerend hebben, zeiden ze.

Op 13 december vorig jaar werd Krzystof gearresteerd.
In Polen nog wel.
In maart dit jaar werd hij aan Nederland uitgeleverd.
Hij zou zijn straf niet ontlopen.
Maar op 22 juli werd hij geschorst uit zijn voorarrest.
Krzystof mocht zijn proces in Groningen als vrij man afwachten.
Hij beloofde de rechters een goede advocaat te zullen zoeken.

Vandaag om half elf moest Krzystof terechtstaan.

Geen advocaat.
Geen Krzystof.

Omdat er wel pers in de zaal zat, werd het toch nog een klein strafzaakje.
De officier eiste 216 dagen celstraf wegens witwassen (1).
Die tijd komt overeen met Krzystof’s voorarrest.
Net als bij Darius en Pjotr kon ook hier niet worden bewezen dat Krzystof eigenhandig de airbags uit de auto’s had gestolen.

Beetje zuur voor de gedupeerde gagaragebedrijven die forse schadeclaims hadden ingediend.
Omdat de diefstal niet is bewezen, kunnen zij fluiten naar het geld.
Beetje zuur ook voor Duitsland.
Die had Krzystof graag willen hebben omdat hij daar nog 1624 dagen celstraf heeft uitstaan.

Rob Zijlstra

uitspraak over twee weken

1. witwassen - vrij vertaald - hij die van een voorwerp de herkomst, de vindplaats of de vervreemding verbergt of verhult, terwijl hij weet dat het voorwerp afkomstig is uit enig misdrijf, maakt zich schuldig aan witwassen - art. 420 bis Wetboek van strafrecht.

Dat de officier van justitie voor witwassen kiest heeft vermoedelijk te maken met het gegeven dat de bewijslast minder zwaar hoeft te zijn dan bij heling (waar Darius en Pjotr nat voor gingen).

Zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank is ook een plek waar werelden elkaar ontmoeten.

Er is daar de wereld van de magistraten, die zittend of staand de waarheid en niets dan de waarheid hoog in het vaandel hebben staan.

Dat moet, want zij dienen de wet.

Het is daar ook de wereld van grote en kleine verdachten die gemeen hebben dat de waarheid er soms niet toe moet doen, bijvoorbeeld om het vege lijf te redden.

Hoeft ook niet, want verdachten mogen liegen.

Op 17 maart dit jaar was er een ontmoeting tussen die twee werelden in zaal 14.

Bommel zei dat hij niet in drugs deed, niet meer.

De officier van justitie zei van wel en trok twee weken later aan het langste eind.

De rechters stuurden Bommel voor achttien maanden naar de gevangenis.

Dat kwam allemaal een beetje door Sander.

Sander zou tijdens de handel de chauffeur van Bommel zijn geweest.

Dat had hij op het politiebureau ook verklaard.

Bommel doet in drugs en ik reed hem langs zijn klanten.

Op die 17^e maart werd Sander in een lastig parket gebracht, omdat hij voor de keuze wereld gesteld.

Hij moest kiezen tussen de wereld van de waarheid van de magistraten en die van zijn omgeving waar list en bedrog de dienst uitmaakt.

In de ene wereld lieg je niet, in de ander verlink je niet.

Zo lastig zat getuige Sander daar dus op die dag in maart in 14.

Met de grote Bommel vlak naast hem.

Sander verklaarde tegen de rechters dat hij destijds bij de politie niet de waarheid had gesproken.

De waarheid is, zei hij, dat Bommel niet in drugs handelt, niet meer.

Hij reed Bommel wel in de auto rond, maar dat was omdat Bommel dan dronken was, dan was hij Bob.

Agenten hadden op het politiebureau tegen hem gezegd, zeg nou maar dat Bommel de boef is, want dan mag jij naar huis.

Daarom had hij tegen de politie gelogen.

De officier wees hem er nog op dat hij onder ede stond en dus de waarheid en niets dan de waarheid dient te spreken.

Sander keek met een schuin oog naar Bommel en zei dat wat hij zojuist had verklaard, de waarheid was.

Daarop werd getuige Sander in de zittingszaal gearresteerd en als liegbeest opgesloten.

Maandagochtend zat Sander op de stoel waarop in maart Bommel zat.

Verdacht van meineed.

Na zijn aanhouding verklaarde hij dat wat hij destijds bij de politie had verklaard, waar was.

Dat hij dus als getuige had gelogen.

Tegen de reclasseringsmedewerker zwakte hij dat weer wat af.

De rechters, maandagochtend: en wat is het nou?

Sander: ‘Ik heb een beetje de waarheid gesproken en een beetje niet.’

De officier van justitie: ‘Aha, dus een beetje niet.’

Vervolgde: Een beetje meineed is ook meineed en dat is een zeer ernstig feit, want het is bij ons de bedoeling dat men hier de waarheid spreekt.

Sander knikt.

Dat snapt hij nu ook wel.

De reclassering rapporteerde dat Sander niet altijd de consequenties van zijn handelen overziet. Dat hij sterk beïnvloedbaar is door zijn (zijn) omgeving en daar nog wel eens het overzicht verliest.

De officier van justitie knikt.

Dat had zij ook wel gelezen.

Ze rept nogmaals van de ernst van het gepleegde strafbare feit, dat zoiets ernstigs een gevangenisstraf rechtvaardigt, maar dat ze daar in dit geval van afziet.

Waarom moest jij vanochtend eigenlijk zo vroeg naar Groningen, vraagt thuis misschien wel iemand aan Sander?

- Rechtbank.

Heb je gedaan?

- Tegen hun gelogen.

OK. En?

- 120 uur werkstraf en twee maanden voorwaardelijk.

Ach, te overzien. Je hebt toch niemand van ons verlinkt?

- Nee, tuurlijk niet… Nou ja, dat wil zeggen, een beetje.

Oei!

Rob Zijlstra

uitspraak over twee weken

het rechtbankverslag van maart 2008

 

Het is een hardnekkig misverstand dat boeven per definitie slechte mensen zijn.

Het is wel een aangenaam misverstand en misschien daarom wel zo hardnekkig.

Het is aangenaam omdat het vooral veilig is.

Het is gemakkelijker om slechte mensen op te sluiten.

Wie wil er nou goede mensen opbergen?

Dat voelt juist ongemakkelijk.

Daarom noemen we een moordenaar graag een beest, zo maken we van hem een onmens.

Wij van de pers doen erg ons best het misverstand in ere te houden.

Wij schrijven niet over de 60-jarige man die zo op het eerste gezicht op een lieve opa lijkt waar de kleinkinderen stapelgek op zijn en die desondanks iets vreselijks heeft gedaan.

Wij schrijven liever: Het Beest van Harkstede.

En beesten sluit je op, als het even kan levenslang.

Dat is bijna logisch.

Omdat het veiliger is de ongrijpbare, grillige wereld te versimpelen, delen we het spul in, in goed en kwaad.

Wij zijn goed en zij, hunnie, de boeven slecht.

Was het misschien maar zo zwart-wit en simpel.

Ik herinner mij de man die in Groningen vier gewapende overvallen had gepleegd, daarbij ook echt (in de lucht) schoot en onuitwisbaar leed veroorzaakte bij winkelmedewerkers. Zijn motief: hij wilde hoe dan ook geld om nu eens echt mooie cadeautjes voor zijn dochtertjes te kunnen kopen met kerst.

Ook een slechte boef is niet 24 uur per dag met slechte dingen bezig.

Aan dit alles zat ik te denken toen ik donderdagmiddag in zittingszaal 14 naar een 19-jarige Ronnie zat te kijken.

Voor mij zat zijn – denk ik - iets oudere slachtoffer.

Zo te zien ook geen onaardige jongen.

Hij heeft er ook niet om gevraagd, slachtoffer te worden.

Ik noem hem maar Albert.

In het kort ging het om het volgende.

Albert was met vrienden op stap, Ronnie met zijn broers. In de discotheek kreeg Albert onenigheid met een van die broers. De broers zeiden, we hebben daar geen zin in, we gaan hier weg. Maar eenmaal buiten, op de Grote Markt, gaat het mis. Albert rent op die ene broer af en er ontstaat knokkerij.

Op dat moment komt Ronnie naar buiten en hij ziet zijn broer vechtend over het marktplein rollen. Hij raakt in paniek, pakt zijn mes dat hij eens als souvenir in Spanje had gekocht, en steekt.

Vier keer in de rug van Albert.

Die gaat met klaplong net niet dood.

Ronnie: ‘Niemand deed iets en ik wilde alleen maar dat het stopte. Toen heb ik het verkeerd gedaan.”

De politie ziet het gebeuren en Ronnie ligt voordat hij er erg in heeft geboeid op de grond, met zijn rechterwang op de stenen. Albert wordt buiten bewustzijn naar het ziekenhuis gebracht en gered.

De officier van justitie spreekt van een typisch geval van uitgaansgeweld, met veel alcohol in de mannen van beide kanten.

Albert wil nu geld zien en vordert – tijdens de zitting – alvast 4.000 euro bij wijze van voorschot.

Geef hem eens ongelijk.

Maar ik kijk dus vooral naar Ronnie.

Ik had hem als eens eerder gezien in de rechtszaal, tijdens een pro forma.

Toen kon hij alleen maar huilen.

Nu probeert hij zich te vermannen, maar dat kost hem zichtbaar de grootste moeite.

Een van de rechter zegt: U mag wel huilen, maar het hoeft niet.

Zelden heb ik een verdachte gezien die zoveel oprechte spijt betuigde als deze verdachte slechterik.

Al maanden zit hij in de cel te pinaren hoe hij het nare gebeuren op die vroege ochtend van 23 maart terug kan draaien.

Zijn conclusie: terugdraaien kan niet.

Hij zegt: ‘Ik heb straf verdiend.’

Ik heb met Ronnie te doen.

Albert, het slachtoffer zal nu zeggen, bulshit Zijlstra, voor mij blijft die eikel een eikel eerste klas en dan kan ik hem geen ongelijk geven.

Zo grillig is het.

Wat nog een beetje in het belang van Ronnie geschreven kan worden, is dat hij belast is met een stoornis. De psychiater en psycholoog stellen een angst- en paniekstoornis vast.

De officier van justitie neemt die vaststelling over.

Zegt (vrij vertaald): Zijn stoornis in combinatie met een biertje of twee te veel in de man maakte het dat hij de situatie waarin zijn vechtende broer zich bevond, ernstiger inschatte dan het in werkelijkheid was. Licht verminderd toerekeningsvatbaar. In mijn strafeis zal ik daar rekening mee houden.

De strafeis.

De officier van justitie zegt het niet, maar laat wel doorschemeren dat zij Ronnie liever ook niet naar de gevangenis stuurt.

Omdat zij ook wel weet dat een 19-jarige Ronnie daar eigenlijk niets te zoeken heeft.

Ze eist twintig maanden, waarvan acht voorwaardelijk.

Dat is netto – met de nieuwe wetgeving – twaalf maanden van huis.

De officier van justitie weet ook wel, denk ik, dat niemand met zo’n eis iets opschiet.

Ook de linker arm - die nog steeds zonder gevoel is - van Albert niet.

Maar ze zegt, alles overwegende: ‘Ik ga toch een forse vrijheidsstraf eisen. Vooral ook als signaal naar de maatschappij, als signaal dat we uitgaansgeweld niet tolereren.’

Ronnie buigt en buigt diep.

Accepteert dat hij nog zeven maanden moet zijn waar hij niet thuishoort.

Zegt: ‘Ik werk aan alles mee , maar hoop boven alles dat het goed gaat met het slachtoffer. Dat het weer goed komt.’

Signaal.

Ik dacht: hoe gaat de officier van justitie haar signaal dan afgeven?

Gaat zij komende zaterdagnacht op een zeepkist op de Grote Markt staan om het uit te roepen?

Stuurt justitie een vliegtuig met sleep de lucht in?

Een wapperende banier aan de Martinitoren?

Dure advertentie in de krant?

Flyers?

Of gaat de officier van justitie er vanuit dat wij van de perstafel haar signaal gratis en voor niets de wereld inzenden?

Stel dat wij van de perstafel even niet in zaal 14 zaten?

Was de eis bij gebrek aan signaaleerders dan anders geweest?

Donderdagavond.

Ronnie komt terug op de afdeling.

En?

Twintig, waarvan acht.

De mede-boeven: ‘Dan moet je nog zeven. Toe, huil maar niet.’

Albert komt thuis.

En?

‘Waardeloos. Die eikel komt weg met twaalf maanden.’

De officier van justitie komt thuis.

En?

‘Goeie dag. Ik heb een signaal afgegeven.’

De rechtbankverslaggever komt thuis.

En?

‘Trieste zaak. Daar ga ik nog even een stukje over schrijven.’

Rob Zijlstra

- met update -

De officier van justitie had het politiedossier bestudeerd en toen geprobeerd op basis van wat ze had gelezen een film te construeren.

Misschien dacht ze aan Charlie’s Angels.

Sabrina, Jill en Kelly zijn aan lager wal geraakt. In parken en plantsoenen van de stad flirten ze met hun stoute verleidingen met onschuldige mannen die er op bankjes zitten. En als die toehappen, slaan zij genadeloos toe.

Ze maken het ene na het andere slachtoffer. De pers bericht over een kinky vrouwenbende die nu al zeven slachtoffers onder Groninger mannen heeft gemaakt. De angst regeert in het Noorden, koppen kranten en de politie overweegt de hulp van het leger in te roepen.

Maar de officier van justitie krijgt de film niet compleet. Op basis van het dossier kan ze de gebeurde werkelijkheid niet verbeelden, zegt ze.

Misschien wel omdat de werkelijkheid sowieso altijd anders is dan die van een televisieserie of film.

In het Noorderplantsoen in Groningen zit wel een man op een bankje. Terwijl hij daar zit, komt Sabrina (37) van haar werk, van haar taakstraf. Ze heeft net haar onderhoudsdosis methadon opgehaald en gaat, iets verderop, ook op een bankje zitten.

Met de hond.

Die deelt ze met Jill (37).

Jill is haar ex.

Ze belt haar, zodat zij de hond ook weer even kan zien.

Dan verschijnt Kelly (36) op het toneel.

Kelly vindt het niet fijn dat Sabrine een afspraakje heeft met haar ex.

Dit omdat Sabrina nu op Kelly is.

Hoe precies wordt niet duidelijk, maar na enige tijd zit Sabrina weer alleen. Jill moet nog naar de methadonpost, maar krijgt halverwege eerst een lekke band en dan breekt de fietsketting. Als zij steppend op (naast) de fiets in het park terugkeert, ziet ze hoe de man op het bankje naast Sabrina is gaan zitten.

Sabrina vertelt dat de man haar een sigaret aanbood en dat zij ‘waarom niet’ zei. Even later vraagt de man of ze zin heeft met hem mee te gaan, naar zijn huis. Dan krijgt ze daar drie euro.

Sabrina weigert.

Zegt dat ze niets van mannen moet hebben, want ze valt op vrouwen.

De man blijft echter aandringen.

Sabrina zegt dat ze potverdorie toch geen prostituee is en dat ze de man opdringerig en vervelend vindt.

De man neemt een dreigende houding aan.

De teruggekeerde Jill ziet dat en komt in actie. Zij springt tussen haar ex en die vervelende man in en geeft hem een duw (’een douwtje’).

De man valt.

Jill ook, omdat ze blijft haken in het gewirwar van grondbedekkers.

Ze rollebollen door het groen.

Ineens is daar ook weer Kelly. Die zegt dat Jill de portemonnee uit de linker kontkzak van de rolbolman griste. En dat ze toen met z’n drietjes zijn weggegaan. Dat in de portemonnee twee briefjes van vijftig euro hadden gezeten.

Kelly: ‘We hebben voor vijftig euro een gram cocaïne gekocht. De andere vijftig euro hebben we verdeeld.’

Sabrina: ‘Die andere vijftig euro zouden we delen, maar omdat vijftig lastig delen is, hebben we nog een gram cocaïne gekocht.’

Jill: ‘Ik heb geen portemonnee gezien, dus ook geen geld. We hebben geen drugs gekocht. We zijn weggelopen, hebben nog even nagepraat over die vervelende man en toen ben ik mijn eigen weg gegaan.’

Rechters: Kelly liegt?

Jill: ‘Ja.’

Sabrina: ‘Ik weet het niet meer.’

Kelly: ‘Ik had de schuld wel op mij willen nemen, maar toen ik hoorde wat voor straf je kunt krijgen voor een diefstal met geweld, ben ik heel erg geschrokken. Een inbraak okay, maar van geweld moet ik niets hebben.’

Sabrina: ‘Ik ben het vergeten.’

Jill: ‘Ik heb zeker weten alleen een douwtje gegeven.’

De officier van justitie zegt dat ze de film in haar hoofd ook niet compleet krijgt, omdat ze denkt dat het slachtoffer in zijn aangifte ook niet het achterste van zijn tong heeft laten zien.

‘De rolverdeling is mij niet helder. Ik denk dat de man is bestolen als afstraffing voor zijn vervelend gedrag. Ze waren er niet op uit, maar ze hebben het wel gedaan. Ze hebben zich schuldig gemaakt aan diefstal met geweld in vereniging.’

Sabrina en Jill horen beide twaalf maanden celstraf eisen, waarvan vier voorwaardelijk.

Kelly, die ook nog ergens had ingebroken, veertien maanden waarvan zes voorwaardelijk.

Sabrina en Jill beginnen te huilen.

Sabrina, omdat ze ergens aan de slag had gekund als metselaar (’ik heb al mijn papieren’).

Jill omdat ze haar drugs- en drankleven net weer wat op orde had, in een traject kon, maar vooral ook omdat de officier haar nog eens twaalf maanden extra wil laten zitten. Tijdens het douwtje liep ze nog in een proeftijd met twaalf voorwaardelijke maanden van een eerdere veroordeling als stok achter de deur. Met die stok wil de officier haar nu slaan.

De advocaten pleiten voor vrijspraak dan wel voor fors lagere straffen.

Raadsman Cees Eenhoorn (van Jill): ‘De officier van justitie is gaan zitten knippen en plakken en vormt zich dan een beeld. Zo construeert ze het bewijs. Dat is gevaarlijk. Want we weten ook na deze zitting nog steeds niet wat er nu werkelijk is gebeurd.’

Vooralsnog: geen happy end.

Rob Zijlstra

UPDATE - 27 augustus 2008 - uitspraak

De rechtbank heeft vanmiddag vervroegd vonnis gewezen in de strafzaak tegen Sabrina. Zij is vrijgesproken van de diefstal met geweld en veroordeeld wegens opzetheling. Sabrina heeft niet de opzet gehad de portemonnee te stelen, maar heeft vervolgens wel gedeeld in de buit, zo oordeelt de rechtbank. Goed voor twee weken gevangenisstraf. Ze heeft drie maanden vastgezeten.

Met dit vervroegde vonnis neemt de rechtbank een voorschot op de vonnissen ten aanzien van Jill en Kelly. Voor hen ziet de afloop er niet goed uit. Zij moeten tot volgende week wachten op de uitspraak.

Zat ik twee weken geleden te pietlutten over mijn droeve kluservaringen, kom je Bert en Nelis tegen.

Die twee staan, als je justitie moet geloven, garant voor het echte prutswerk.

Bij de oplevering van nieuwgebouwde huizen ontbraken dakspanten. En anders was de vloer van beton wel te hoog zodat niets paste. Bij andere woningen stonden muren scheef of werden die bijeengehouden met pur. Dan weer waren er geen deuren of ontbraken kozijnen. Tussendoor werden de opdrachtgevers – doorgaans de toekomstige bewoners – geplaagd door de een na de andere bouwstop.

En het werd nog erger.

Daarom zaten Bert en Nelis maandagmiddag en –avond in zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank. Bert hoorde daar zes maanden gevangenisstraf tegen zich eisen, Nelis twee jaar.

Bert was directeur-eigenaar van RCE Bau GmbH. Zijn echtgenote directrice en verantwoordelijk voor de eigenaardige administratie.

Bij RCE Bau, vlak over de grens gevestigd in Duitsland, kon je een contract afsluiten en dan bouwde RCE een compleet huis voor je. In Blauwestad bijvoorbeeld. Veel mensen leek dat wel wat, want Bert kon scherp calculeren. Nederlandse bouwers, graaiers immers, offreerden doorgaans het dubbele.

En dan weten wij het wel.

Maar al snel begon de ellende met Duitse degelijkheid. Niet dat Bert daar iets aan kon doen, zei hij tegen de rechters. Het waren de leveranciers van beton- en bouwmaterialen die hem dwars gingen zitten. Niet omdat hij rekeningen niet betaalde of zoiets onbehoorlijks, maar omdat ze hem kapot wilden maken.

Tot op de dag van vandaag, huilde Bert (bijna) tegen de rechters, worden wij, ik en mijn vrouw, bedreigd. Boos tegen de officier van justitie: ‘En daar doet justitie niks aan.’

In juli vorig jaar zag Bert het niet meer zitten met al die geldeisende leveranciers en klaagklanten met hun scheve muren. Gelukkig kwam hij ene Nelis tegen, ergens op een parkeerplaats. Nelis die dag en nacht hardwerkend in houten tafels deed, had wel zin in een GmbH zo vlak over de grens. Goed – voor hem – met betrekking tot de belastingen.

Bovendien was de overnamesom die Bert op de onderhandelingstafel legde, aantrekkelijk: een euro. Het due diligence-onderzoek leerde Nelis dat er nog werk zat was, dat de crediteuren 380.000 euro toekwam, maar de debiteuren goed waren voor 340.000 euro.

Op 12 juli vorig jaar werd de deal – bij kennelijk een goedwillende notaris – bekrachtigd.

Alle zeurklanten kregen een brief waarin de overname wereldkundig werd gemaakt. Vriendelijk doch dringend – anders komen we op bezoek – werd verzocht de openstaande rekeningen binnen acht dagen te voldoen. Aan crediteuren werd uitstel van betaling gevraagd om de doorstart ook bij de bank in goede banen te leiden.

Drie dagen na de overname kwamen de eerste dreigementen bij klanten binnen.

Bij klanten die meenden de betaling (van restanten van de bouwsom) te moeten staken vanwege aanhoudende bouwstops, die scheve muren met pur en allerhande andere ellende. Nelis sprak van een slechte betalingsmoraal.

De klanten werden als gevallen koningen behandeld. Per telefoon werd gedreigd hersenen in elkaar te slaan als die 7.000 euro niet per direct zou worden betaald. Of werd gezegd: ‘Wat moet je met al dat geld als je straks toch niet meer kunt lopen.’ Niet betalen kost een knie of een duim. Er werd gedreigd met granaatjes onder de auto. En dat RCE Bau wel wist waar jullie hoerige dochter naar school gaat.

Een klant ontving in korte tijd 130 dreigende telefoontjes en sms’jes.

Twee klanten betaalden binnen twee dagen 17.000 euro. Het geld stond nog niet droog op de rekening, of Nelis nam het in contanten op.

Waarom?

Nou, daarom en bovendien ging hij graag met kennissen naar het casino, zo af en toe.

Bert tiert tegen de rechters dat die bedreigingen maar kinderspel zijn bij wat hij en zijn vrouw moeten doormaken.

Nelis zegt nimmer weet te hebben gehad van de dreigementen. Hij vindt het, zegt hij, schoftenstreken. Zoiets doe je niet, zoiets doen alleen criminelen. Nelis zegt van nimmer te hebben geweten omdat hij de incasso in handen had gegeven van een bureau.

Ieder z’n vak.

En hoewel hij zich niet kan voorstellen dat dat bureau (’gevonden in de gele gids’) er achterzit, wil hij de incassonaam niet verklappen. Hij kijkt wel link uit. ‘Ik moet strak ook weer verder.’

Een aantal gedupeerden betaalde niet, maar deed aangifte.

Aanvankelijk ging de regiopolitie Groningen uit op onderzoek, maar al snel werd de zaak in handen gegeven van de Bovenregionale Recherche Noord- en Oost Nederland.

Op 1 augustus begon die onder de codenaam Bloem met het afluisteren en het stelselmatig observeren van de verdachte Bert en Nelis. Het omvangrijke onderzoek leverde vijftien dossiermappen aan informatie op. Gek genoeg heeft het bovenregionale politieteam de persoon die de dreigementen uitte, niet kunnen traceren.

De officier van justitie: ‘Het bewijs is misschien hier en daar wat dun, maar dun bewijs is ook bewijs.’

Nelis heeft leiding gegeven, zegt de officier, aan afpersing en heeft het afgeperste geld witgewassen: goed voor twee 2 jaar. Bert is aan dit alles medeplichtig en heeft bovendien iemand met een vuurwapen bedreigd: 6 maanden.

De advocaten zijn het er niet mee eens.

Rob Zijlstra

uitspraak over twee weken

medialink: rtv noord (30 augustus 2007)

Het kan, maar het blijft raar.

De officier van justitie besluit iemand, in dit geval Bram die in de zestig is, te vervolgen.

Bram had bij de politie verteld wat er wel en niet was gebeurd en dacht dat de kous daarmee af was.

Want er was eigenlijk helemaal niets gebeurd.

Zeven maanden later viel een dagvaarding bij hem in de bus ‘teneinde terecht te staan’.

Eerst tot verbazing en toen tot grote schrik vanwege de verdenking: verkrachting en aanranding.

Bram zegt tegen de rechters: ‘Mijn wereld stortte in.’

Hij vreest nog een tweede instorting.

Bijna niemand uit zijn omgeving die het weet. En morgen is er wel weer een krant. ‘En dan ben ik alles, alles kwijt, ook mijn kleinkinderen.’

Zo ellendig zat Bram daar dus, maandagochtend in zittingszaal 14, met de hijgende pers in zijn nek.

Wat kan, maar raar blijft, moet nog komen.

Terwijl Bram met lood in de schoenen plaatsneemt voor het hekje, herhaalt de officier van justitie wat er in de dagvaarding staat, waarom zij Bram heeft gedagvaard.

Bram mag vervolgens gaan zitten en wordt een uur lang stevig door de rechters ondervraagd.

Hij was die zaterdag bij zijn neef aan de deur geweest om er een kopje koffie te drinken.

Dat deed hij wel vaker.

Maar de neef was er niet.

Wel zijn achternichtje die de deur opendeed.

Goed, hij was naar binnengegaan en was haar achterna gelopen, de trap op.

Zij wilde wel eens op zijn zonnebank en hij zei dat dat nu wel mocht.

Zij zei dat ze niet kon, omdat ze haar kamertje moest opruimen.

Hij zei, ja, wat een puinhoop. Weet je wat, ik help wel eventjes.

Beetje raar, zeiden rechters, een man van in de zestig met een meisje op haar meisjeskamer.

Bram: ‘Ik had weg moeten gaan.’

Van opruimen kwam weinig.

Want hij zei, jij altijd in je slobberkleren. Waarom trek je niet eens een leuk jurkje aan?’

Dat deed ze.

En toen nog eentje.

En toen zaten ze op bed.

Bram: ‘En toen gaven we elkaar een kus en toen nog eentje.’

Rechters: En toen?

Bram: ‘En toen niks meer. Toen ben ik weggegaan.’

Rechters: Maar toen zei u nog wel, als je seks met me wilt, krijg je 50 euro.’

Bram: ‘Voor wat rokerij. Ik had dat niet moeten zeggen.’

De rechters zeggen dat zo’n laatste opmerking zijn ontkenning dat er meer is gebeurd wel een beetje minder geloofwaardig maakt.

Bram zegt dat dat zo is, maar dat er echt niets is gebeurd, onder dwang.

Na een uur is de ondervraging voorbij en heeft Bram zich verdedigd voor wat hij waard is.

Met de schijn tegen zich.

Man van 61, op zo’n meisjeskamer, met zo’n raar aanbod.

Het is nu de beurt aan de officier van justitie.

Het nichtje heeft bij de politie verklaard dat oom Bram op dat bed twee keer zijn tong in haar mond had geduwd.

Een tongzoen is seksueel binnendringen en dat kan verkrachting zijn, zegt de officier van justitie.

En betasten is aanranden.

Nadat Bram die vervloekte dag het huis had verlaten, had het nichtje overstuur een vriendinnetje gebeld en in tranen alles verteld. Dat ze zich vies voelde, gebruikt en waardeloos, net een hoer vanwege het aangeboden geld.

En dan komt wat kan, maar raar is.

De kernvraag in deze zaak is, zegt de officier van justitie tegen de rechters, of verdachte daar op dat kamertje wel besefte dat zij niet wilde. Haar emotionele toestand – achteraf – is daar nog geen bewijs voor.

De officier zegt dat het dossier het bewijs niet bevat.

Dus vordert de officier vrijspraak voor Bram.

Dus.

De officier van justitie besluit iemand op basis van uitkomsten van een politieonderzoek te vervolgen.

Die iemand krijgt een dagvaarding.

Het bewijs voor schuld hoort in het politiedossier te zitten dat justitie aan de rechtbank heeft gegeven.

Die rechters hebben het dossier bestudeerd en kunnen niet veel anders dan die iemand eens even stevig te ondervragen en te confronteren met verklaringen uit dat dossier.

En als ze dat hebben gedaan, vraagt diezelfde officier van justitie de verdachte vrij te spreken omdat er geen sprake is van bewijs van strafbaar gedrag.

Kan.

En rechters kunnen over twee weken ook best een straf opleggen.

Maar eerst iemand als verdachte aanmerken om vervolgens vrijspraak te eisen, blijft raar.

Ja, heel raar, zegt ook de advocaat na afloop.

‘Want waarom vervolg je dan? Alsof die rechtbank niets te doen heeft.’

- Trouwens, vraag ik, hoe oud was dat meisje op haar meisjeskamer eigenlijk?

De advocaat: ‘21 jaar.’

- Waarom hadden ze het dan steeds over een meisje?

De advocaat: ‘Ja, ook héél raar.’

Rob Zijlstra

Ik kan het even niet laten.

Een tijdje geleden schreef ik over oude gewoonten en symboliek waar het strafrecht bol van staat.

Over presidenten, jongste en oudste rechters, links, rechts, over raadsheren en raadslieden, advocaten-generaal en strafpleiters, over de hoogte van plafonds in zittingszalen van gerechtsgebouwen en paleizen van justitie.

Over het gebruik dat (ook) het publiek, de samenleving, gaat staan als de gerechtsdeurwaarder uit respect ‘De Rechtbank’ roept op het moment de zittende magistratuur in wettelijke volgorde de arena betreedt.

En dat daarna iedereen weer mag gaan zitten.

Behalve de beklaagde.

Die moet blijven staan.

Voor het hekje.

Een verdachte staat immers terecht.

Lang dacht ik dat dit in heel het land de oude gewoonte was.

Totdat ik hoorde dat dit gebruik alleen in Groningen gebruikelijk is.

Bij de oplevering van het huidige Groninger gerechtsgebouw, tien jaar geleden (eerste steen: Winnie Sorgdrager), kwamen de Groninger strafrechters in zitting bijeen voor extra beraad en de magistraten van toen vonden dat een verdachte het terechtstaan ook fysiek zo moet voelen.

Hij (meestal een hij) moet een beetje in zijn hemd staan.

Lang had ik - regionaal journalist als ik ben – er geen weet van dat de rechtbank in Groningen de enige rechtbank in Nederland is waar de verdachte dit staan moet ondergaan.

Ik schreef dus dat hier sprake is van enige rechtsongelijkheid.

De rechtbank antwoordde desgevraagd dat deze kwestie geen onderwerp van discussie is onder de strafrechters van tien jaar later, van anno nu.

Dat was in april dit jaar.

Maar wat hoorde ik vandaag in de immer gonzende wandelgangen van het Groninger gerechtsgebouw?

Dat het hekje gaat verdwijnen. Heel binnenkort al.

Ik wil hier niet beweren dat…, maar vraag mij ondertussen wel af wat ze met het hekje van zittingszaal 14, eigenlijk een heel lelijk ding, van plan zijn te gaan doen. Binnenkort.

Ik zou er een moord voor doen.

Rob Z.

UPDATE - 25 augustus 2008

Vanochtend heeft de rechtbank (intern) bekendgemaakt dat het terechtstaan voor het hekje per 1 september wordt afgeschaft. Verdachten mogen bij binnenkomst direct naast de raadsman of -vrouw gaan zitten.  

- met update -

‘Ik word hier tureluurs van’, roept hoofdverdachte Boris (45) terwijl hij zijn beide armen in de lucht laat zwaaien. ‘En ik wil naar huis.’

Vervolgens friemelt hij de bovenste knoopjes van zijn overhemd los. Zo kunnen de rechters het goed zien.

‘Kijk dan, ik heb geen tatoeage in de hals of nek.’

Naast hem zit de 34-jarige Jennifer, zijn ex en ook verdachte.

Poging tot doodslag, had er op hun dagvaardingen gestaan.

Jennifer had tegen de reclasseringsmedewerker gezegd, dat ze het zo weer zou doen. Dat had die medewerker opgeschreven.

Boris had niet willen praten met de reclassering. Hij was die dag niet eens in Groningen. ‘Dus ik kan het ook niet hebben gedaan.’

Die dag was 22 juli 2006.

Aan het einde van de middag was Micky van 11 jaar huilend thuisgekomen.

Een dikke Turk, zei hij tegen zijn moeder, had hem geslagen. Met een rol vuilniszakken op het hoofd. Omdat hij met zijn vriendje bij de Albert Heijn wat aan het dollen was.

Ze riepen voor de gein Turkse straatwoorden naar elkaar en die man dacht zeker dat ze het tegen hem hadden.

Wat helemaal niet zo was, huilde Micky.

Jennifer witheet.

Wie aan mijn kind komt, komt aan mij, zei het moederinstinct en op hoge poten begaf ze zich naar de vijver in het parkje waar de dikke Turk zou zitten.

Ze wilde verhaal halen, maar de man maakte met de drankfles in zijn hand een slaande beweging.

Toen sloeg ze hem met haar sleutels op zijn kop en dreunde haar vuist tegen zijn neus. Bloedneus.

Daarna gaf ze hem een duw waarop de dikke man in de vijver tuimelde.

Twee dagen later deed hij aangifte.

Aan de politie liet hij een klein wondje op de buik zien.

Hij was, nadat een rotjochie uit de buurt hem had uitgescholden, gestoken met een mes, zo gaf hij aan. Door de vader van dat joch.

Om zijn vege lijf te redden, was hij in de vijver gesprongen.

De politie kwam in actie, want steken met een mes tegen de buik, is zo een poging tot doodslag.

En daarmee een ernstige zaak.

Er werden allerlei getuigen gezocht en gehoord. De een had een vlindermes gezien van wel 20 centimeter, een ander niet, maar wel de vader van Micky met een tatoeage in de nek.

Getuige Bokma, die vaak in het parkje te vinden is en ‘m wel lust, had de vader zelfs horen roepen: ‘je hebt mijn zoontje geslagen en nu maak ik je dood.’

Boris: ‘Ik was die dag in Amsterdam waar ik woon.’

Kortom, werk aan de winkel voor de drie rechters. Aan hen de taak om ter zitting de waarheid te vinden.

Mag je verwachten.

Maar om een of andere reden willen de rechters niets weten.

Ze stellen nauwelijks vragen.

In plaats daarvan leest de voorzitter van de rechtbank een uur lang voor uit de verklaringen die de politie uit de monden van getuigen heeft opgetekend.

Misschien hebben ze er nog niet veel zin in, zo kort na de vakantie.

Wel vragen de rechters aan Jennifer – terwijl Boris op dat moment tureluurs zit te zijn – of zij behoefte heeft aan een training zodat ze haar agressie wat beter kan beheersen. Jennifer: ‘Ik ben helemaal niet agressief. Ze moeten alleen van mijn kinderen afblijven.’

De officier van justitie knikt.

Maar niet instemmend.

Zegt: ‘Als mens, als ouder, kan ik me bij dit alles wel iets voorstellen. Maar als jurist zeg ik, ‘t mag niet.’

De aanklager ziet af van de ten laste gelegde poging tot doodslag. Alles overziend: ‘Een eenvoudige mishandeling.’

Hij vraagt de rechtbank om Jennifer schuldig te verklaren, maar om haar geen straf op te leggen.

Haar advocaat zal later zeggen dat de aanklager het goed heeft gezien.

Rest Boris.

Was hij nou wel in dat parkje zoals Bokma en anderen beweren of thuis in Amsterdam, zoals ook twee getuigen hebben verklaard?

Zonder nadere uitleg zegt de officier van justitie dat hij geen cent geeft voor het Amsterdamse alibi.

Aan de andere kant is er een dossier waar de honden geen brood van lusten.

Dit laatste zegt hij niet, want zoiets zeggen officieren nooit, maar het is wel wat hij bedoelt.

Hij zegt namelijk: De politie heeft veel te oppervlakkig gerechercheerd. ‘De getuigen die zijn gehoord, zijn onbetrouwbaar. We kunnen twijfelen aan het waarnemingsvermogen van Bokma die ‘m wel lust. En ook wel twee. Ook heb ik mijn twijfels bij het proces-verbaal dat de politie heeft gebrouwen. Een paar steekwoorden uit het notitieboekje zijn verworden tot A-viertjes met prachtige volzinnen.’

Kortom: ‘Er zit te veel lucht in het dossier en Boris heeft, zoals wij allen hebben kunnen zien, ook geen tatoeage in de nek. Ik vorder vrijspraak.’

De advocaat van Boris doet er nog een schepje bovenop.

De politie, zegt zij, heeft willens en wetens naar Boris toe gerechercheerd.

Kwalijk.

Opmerkelijk is ook dat hij nooit is aangehouden. Toen hij hoorde dat de politie hem zocht, heeft hij zich vrijwillig gemeld. Hij heeft een verklaring afgelegd (’ik was hier, in Amsterdam’) en mocht toen weer gaan.

Dat we hier nu (ruim twee jaar nadat Micky huilend thuis was gekomen) bij de meervoudige strafkamer zitten voor een poging tot doodslag, wat niet niks is, is verbazingwekkend en heel raar.’

Misschien dat de rechters daarom zo sprakeloos waren?

Rob Zijlstra

UPDATE - 27 augustus - uitspraak

Boris en Jennifer zijn beide door de rechtbank vrijgesproken. Er zitten in de diverse verklaringen te veel tegenstrijdigheden en de bewering dat Boris in Amsterdam was is misschien wel waar. Ook is niet duidelijk of het letsel van het slachtoffer is veroorzaakt door de klap en duw die Jennifer wel heeft gegeven.