NIEUWS

De rechtbank heeft Klaas H. (53) en zoon Randy H. (28) uit Groningen veroordeeld tot vijftien jaar celstraf wegens moord op Jan Zuidema.
Medeverdachte Evert K. (28)  kreeg drie jaar celstraf (eis was vijf jaar).
De uit Bedum afkomstige Pascal L. (28) kreeg een straf die gelijk is aan het voorarrest (6 maand) en mag vandaag de gevangenis verlaten.
De straffen die vader een zoon kregen opgelegd zijn conform de eis.

Jan Zuidema werd in juni dit jaar neergestoken in de Binabar in Groningen. Nadat Randy H. het eerder die avond aan de stok met Zuidema, volgde een tweede confrontatie waarbij Zuidema diverse keren werd gestoken. Vader H. was daarbij aanwezig.
Tijdens de rechtszaal, twee weken geleden, beriepen de twee zich op hun zwijgrecht.
Randy werd in 2003 door Zuidema neergestoken. Of er sprake is geweest van een wraakactie blijft onduidelijk.
De twee medeverdachten hebben ontkend dat wraak het motief was.

r.z.

de vier vonnissen (rechtspraak.nl)

Klaas H.

Randy H.

Evert K.

Pascal L.

>> verslag zitting 7 december 2009

Met de veroordeling van Reinier S. tot 15 jaren gevangenisstraf heeft het cold caseteam van de regiopolitie Groningen succes geboekt, twittert de plaatsvervangend korpschef van Groningen complimenteus.
Maar in het arrest (de uitspraak) komt de politie er helemaal niet zo goed van af.
Je zou ook kunnen zeggen: integendeel.

Tijdens de zitting bij de rechtbank in Groningen werd het politieonderzoek rond de dood van Gonda zonder veel omhaal van woorden niet best genoemd.
Mede om die reden zakte de officier van justitie met zijn strafeis tot vijftien jaar.
De rechtbank veroordeelde Reinier S. twee weken later tot 12 jaar.

In het arrest, vanmiddag gewezen, schrijft het hof dat het politieonderzoek – anders dan de advocaten beweren – wel gevrijwaard is gebleven van tunnelvisie, maar dat het totale vooronderzoek bepaald geen schoonheidsprijs verdient.
En dat is niet alles.
Het hof schrijft: Het politieonderzoek heeft sterke aanwijzingen opgeleverd dat Reinier S. verantwoordelijk is voor de dood van Gonda, maar een en ander kan echter niet leiden tot het wettig en overtuigend bewijs.

Anders gezegd: het door de politie aangeleverde bewijs dat Reinier S. Gonda heeft vermoord, is onvoldoende.

Dat Reinier S. toch is veroordeeld door het hof heeft hij aan zijn eigen uitlatingen te danken.
Wie het vonnis leest, komt tot de conclusie dat Reinier S. zou zijn vrijgesproken als hij niet zelf tijdens het proces in hoger beroep met een nieuw scenario was gekomen.
Het hof schrijft dit ook zo.

Het nieuwe scenario betreft de medegedetineerde.
Tijdens detentie (na het rechtbankvonnis van juni 2008) heeft Reinier medegedetineerde D. gevraagd een bekentenis af te leggen in ruil voor een fors geldbedrag.
S. zou 700.000 in het vooruitzicht hebben gesteld.
Hij betaalde daadwerkelijk 2500 euro aan D.
Maar D. speelde dubbelspel.
Hij incasseerde het geld en vertelde ondertussen aan de politie dat hij door Reinier was benaderd met het verzoek de schuld op zich te nemen.

Om van D. een geloofwaardige verdachte te maken, vertelde Reinier hem allerlei details, ook details die eigenlijk alleen de dader kan weten.
Het hof ziet in deze gang van zaken het wettige en overtuigende bewijs dat Reinier Gonda heeft gedood en toen het huis in brand heeft gestoken om sporen te verhullen.

Het hof hangt Reinier S. dus niet op aan de vele politieonderzoeken, maar aan zijn eigen verzinsels.

Rob Zijlstra

>> 15 jaar (incl. integrale uitspraak)

NIEUWS

Het gerechtshof in Leeuwarden heeft de 44-jarige Reinier S. veroordeeld tot 15 jaar gevangenisstraf wegens doodslag en brandstichting. Net als de rechtbank in Groningen is het hof ervan overtuigd dat S. in december 1996 zijn partner Gonda heeft vermoord en vervolgens brand heeft gesticht om sporen te wissen.

Er was ook 15 jaar celstraf geeist. De rechtbank in Groningen veroordeelde S. vorig jaar nog tot 12 jaar celstraf.

S. heeft altijd ontkend dat hij iets te maken heeft met de dood van Gonda. Ook twee weken geleden tijdens de rechtszaak zei hij dat. Volgens S. is Gonda het slachtoffer geworden van roofmoord en weet hij ook wie daar verantwoordelijk voor zijn. Het hof acht zijn lezing niet geloofwaardig. De advocaten van S. hadden betoogd dat hij de dader niet kan zijn. Zij baseren zich op de tijdlijn die is gemaakt van de gebeurtenissen op die voor Gonda fatale avond.

+++

uit het vonnis:

‘De verdachte heeft er niet voor teruggedeinsd zijn vrouw om het leven te brengen en zijn beide kinderen in gevaar te brengen. Hij heeft bovendien diverse keren op berekenende wijze getracht anderen als de daders of mogelijke daders van die delicten aan te wijzen, om zodoende de verdenking op anderen te laden en aan zijn bestraffing te ontkomen.
Daarmee heeft de verdachte zich in de ogen van het hof neergezet als een kille, niets ontziende persoon. De verdachte heeft ter terechtzitting van het hof meerdere keren een enigszins gelaten indruk gemaakt. Hij vestigt de indruk niet al te zeer gebukt te gaan onder de ernst van de delicten waarvan hij wordt verdacht.’

>> het verslag van de zitting van 3 december 2009

>> HET VONNIS (arrest, rechtspraak.nl)

Ik heb niet veel strafzaken meegemaakt met zoveel onduidelijkheden aan het einde van een lange zit in zaal 14 als maandagavond.
Het was er stevig aan toegegaan.
Vader Klaas H. (53) hoorde net als zoon Randy (28) vijftien jaar gevangenisstraf eisen, medeverdachte Evert (28) vijf jaar.
Alleen Pascal (28) mag wat justitie betreft over twee weken de gevangenis verlaten.

Pascal mag zich dan in de handen knijpen.
Behalve moord was hem ook de exploitatie van een hennepkwekerij ten laste gelegd. In de loop van de zitting werd moord veranderd in openlijk geweld en werd de kwekerij zelfs helemaal vergeten.

Bij Evert kwam de eis van vijf jaar aan als een mokerslag.
Hij liet het hoofd diep zakken.
Hij had trouwplannen.

Vader en zoon bleven ook na de eis de ruste zelve.
Vader Klaas beriep zich zeven uur lang op zijn zwijgrecht, zoon Randy beantwoordde alle vragen met de woorden: ‘geen commentaar’.

In de nacht van 20 op 21 juni werd in de Bina-bar in de Groninger Oosterparkwijk Jan Zuidema vermoord. Tien messteken maakten in de dartruimte van het buurtcafé een einde aan zijn leven.
Daags na de steekpartij meldde Randy zich bij de politie met de mededeling: ‘Ik heb het gedaan, ik heb gestoken.’

Het was op het moment van de steekpartij druk in de zaak.
Veel getuigen.
Dat leverde ook veel verklaringen op, maar geen duidelijk beeld.
Afgelegde verklaringen werden weer ingetrokken dan wel bijgesteld.
Volgens de officier van justitie hebben veel mensen die door de politie zijn ondervraagd, niet het achterste van hun tong laten zien.
Dat zou misschien wel te maken kunnen hebben, zo zei hij, met de code van de wijk: met de politie praat je niet.

Zoon Randy was die avond met zijn vrienden Evert en Pascal op stap.
Na een kort bezoek aan een pokertoernooi in de stad, gaan ze naar de Bina-bar.
Gezellig nog een biertje drinken.

Dat idee had diezelfde avond ook Jan Zuidema.
Tegen half twaalf die avond was hij met een taxi naar het café gekomen.
In zijn rugtas zit een mes, in papier verpakt.

Het is misschien een ongelukkige samenloop van omstandigheden geweest.
Maar de officier van justitie sluit een wraakactie niet uit.
Zegt daarom voor alle zekerheid dat voor bloedwraak in onze samenleving geen ruimt is.

In december 2003 werden drie mensen in een ander café in Groningen neergestoken. Een van hen is er zeer ernstig aan toe, maar overleeft de aanslag.
Een van de gewonden is ook Randy.
De dader: Jan Zuidema.
Hij kreeg voor een drievoudige poging tot moord zes jaar celstraf opgelegd.
In 2008 – weer vrij – raakte hij betrokken bij een incident, in juni van dat jaar, met een mes in de hals.
Daar kreeg hij een werkstraf van 120 uur voor.

Vastgesteld is dat er die avond in de Bina-bar twee incidenten zijn geweest.
Bij dat eerste incident zou Randy naar achter zijn gelopen, door dartruimte, naar het toilet.
Ineens staat hij oog in oog met Jan Zuidema.
Bij de politie verklaarde Randy dat hij ineens een geweldige klap voor z’n kop kreeg.
Van Jan Zuidema die daarbij zou hebben gezegd: ‘Zo komen we elkaar weer tegen.’

Er ontstaat tumult en dan een worsteling.
Pascal zou Zuidema daarbij hebben geslagen en geschopt dan wel hebben geprobeerd zijn vriend Randy te ontzetten. Nadat hij een barkruk tegen het hoofd krijgt gezwaaid, gaat hij enigszins dizzy naar buiten.

Vriend Evert zit op dat moment op het toilet.
Als hij het toilet verlaat, staat hij temidden van de – zoals iemand het omschreef – slaanderij.
Evert zegt: ‘Ik heb toen geprobeerd de boel te sussen.’

De barkeeper komt en stuurt iedereen naar buiten.
Buiten belt Pascal zijn vriendin.
En Randy zijn vader die verderop in een café zit, op zeventien minuten lopen.

Vader Klaas zou vervolgens zijn gekomen.
Ineens stormden mannen naar binnen, luiden verklaringen.
Geen stormende mannen gezien, zeggen anderen.
Klaas voorop, zag iemand.
Geen Klaas gezien, dacht een ander.
Evert zegt dat hij rond die tijd weer op het toilet zat.
Pascal belt nog steeds, buiten, met zijn vriendin.
Met graspollen dept hij de fikse buil op het hoofd.

Dan ontstaat een tweede vechtpartij.
Iemand verklaarde te hebben gezien hoe vader Klaas met Jan Zuidema bezig is.
Samen met Randy.
Anderen zeggen dat ze dat juist niet hebben gezien.
Evert zegt, toen hij weer uit de wc kwam, dat hij drie maal heeft geschopt, dat hij zo probeerde het mes uit handen van Jan Zuidema te schoppen.

Er vloeit bloed.
Om 00.53 uur belt de barkeeper via 112 de alarmcentrale.
Om 01.42 uur bezwijkt Jan Zuidema in het ziekenhuis aan zijn verwondingen.

Pascal en Evert zeggen dat ze bij de politie niet direct alles hebben verteld uit angst voor represailles.

Lange tijd was het mes – het moordwapen – zoek.
Vanwege de vermeende wijkcode tapte de politie massaal telefoons.
En werden ook gesprekken afgeluisterd die de dan inmiddels gedetineerde verdachten in de gevangenis voerden met hun bezoek.
Zo hoorde de politie over de lijn dat het mes in een put lag.
Deksels werden gelicht en het bleek te kloppen.

De officier van justitie zegt dat Jan Zuidema dan misschien geen modelburger was, maar het niet verdiende zo te sterven.
In een brief aan de rechtbank schrijven zijn ouders dat de glans van het leven voor hen is verdwenen.
Dat hun rustige ouwe dag is veranderd in een horrorfilm.
Jan, zo schrijven de ouders, had net een nieuwe start gemaakt.

Twee maanden lang hebben rechercheurs getracht de vermeende wijkcode te doorbreken.
Dat dat niet is gelukt, erkent de officier van justitie.
Hij zegt: ‘Op basis van de feiten die wel bekend zijn, zijn andere scenario’s denkbaar.’
Hij zegt ook dat we nooit helemaal zeker zullen weten wat de drijfveren zijn geweest. Motief: onbekend.

Hij ziet desondanks vader Klaas en zoon Randy als de initiators.
Zegt dat het misschien zo is dat Randy alle schuld op zich heeft willen nemen.
En toen hij inzag dat dat niet lukte, toen anderen toch een beetje begonnen te praten, hij besloot te zwijgen.
Misschien is het ook wel net andersom.
Vader een zoon hadden, zegt de officier, helderheid kunnen bieden, maar ze kiezen ervoor om te zwijgen.
‘Dat mag.’
Vijftien jaar cel per persoon wegens moord.

Evert wordt gezien als de man die in een opwelling heeft meegeholpen.
Dat hij steeds op cruciale momenten op het toilet zat, gelooft justitie niet.
‘Hij heeft een aandeel gehad in het geweld.’
Vijf jaar cel wegens medeplegen doodslag.

Pascal, zegt de officier, kan ik niet bij de moord brengen.
‘Daarvoor is er te veel twijfel. Hij was wel bij de eerste confrontatie betrokken.’
Openlijk geweld, geen woord over de hennepkwekerij.
Een straf gelijk aan het voorarrest te eindigen op de dag van de uitspraak mag.

Advocaat Erik de Mare – hij staat zoon Randy bij – zegt dat hij heel vervelend met handen en voeten is gebonden.
Hij zegt: ‘Ik mag van alles van mijn cliënt, maar ik mag van hem niks zeggen over zaken die belastend kunnen zijn voor de medeverdachten.’

Dus zegt hij dat Randy geen man is van messen, als het moet kan hij het met zijn handen wel af, want hij is een grote vent.
Zegt dat wraak geen optie is, dat je geen wraak neemt in een vol café.
Dat er eerder sprake is van een onverwachte confrontatie en niks voorbedacht.
Zegt dat er ongelooflijk veel vragen onbeantwoord zijn gebleven.
En dat de rechtbank nu een oordeel moet geven over feiten die maar voor een deel de waarheid vertellen, in het besef ook dat er misschien wel iets heel anders is gebeurd dan we nu weten.

En dat dat heel onbevredigend moet zijn voor rechters.

Rob Zijlstra

UPDATE – uitspraken

de uitspraken

foto archief dvhn

Als Reinier S. (44) even na tien uur de altijd imposante zittingszaal van het gerechtshof in Leeuwarden betreedt, doet hij hetzelfde als vorig jaar in zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank.
Hij kijkt niet op of om of de zaal in.
Net als toen zitten daar rechercheurs, vrienden van vroeger, de verdrietige ouders van Gonda en zijn dochter, toen 4 jaar en inmiddels 17.
Als de rechters vragen of hij Reinier S. is, knikt hij kort.

Acht uur lang kijkt de zaal naar de rug van Reinier S.
En hoort hem een paar keer zeggen dat hij onschuldig is, dat niet hij, maar dat anderen het hebben gedaan.

Via een brief aan het hof – de brief wordt voorgelezen – vraagt de dochter haar vader ‘voor één keer in zijn leven de waarheid te spreken’.

Al dertien jaar op één week na sleept Reinier S. de verdenking met zich mee dat hij zijn partner Gonda op 11 december 1996 tijdens een hoogoplopende ruzie, aan het begin van de avond, heeft doodgeslagen met een broodplankje, vervolgens het huis heeft verlaten om zich een alibi te verschaffen en bij thuiskomst, rond middernacht, brand heeft gesticht om sporen te wissen.
Om te doen geloven dat Gonda het slachtoffer is geworden van roofmoord, vertelde hij dat er 360.000 guldens in de kluis lagen.
En dat die waren verdwenen.

De rechtbank veroordeelde Reinier S. vorig jaar tot 12 jaar celstraf, wegens doodslag en brandstichting.

Advocaten Winfried de Haan en Erik de Mare gebruiken ter verdediging grote woorden.
En terecht, zeggen ze.

Want politie en justitie hebben dertien jaar lang het onderzoek gemanipuleerd.
De Haan vraagt zich hardop af waar slecht onderzoek en domheid eindigt en verandert in tunnelvisie en bewuste misleiding.
Zelfs de rechtbank in Groningen, zegt De Haan, heeft meegeholpen om middels onjuistheden het bewijs rond te krijgen.

Dergelijke harde worden komen niet vaak uit de monden van Groninger advocaten.

De twee verdedigers vragen zich af hoe het toch komt, hoe het kan dat niet alleen Peter R. de Vries, maar zo’n beetje iedereen in Groningen en de rest van Nederland vindt dat Reinier S. de moordenaar van Gonda is, terwijl daarvoor geen bewijzen zijn?

De advocaten zeggen dat niets is nagelaten om Reinier S. af te schilderen als een slecht mens dat leeft van gokken en leugens.
Zelfs het Pieter Baancentrum doet dat.
Op last van het hof is Reinier S. zeven weken lang geobserveerd. Vaste prik is een milieuonderzoek. Dan worden mensen uit de omgeving van de verdachte bevraagd.

En wat blijkt?

Een oud-leraar vertelde dat Reinier op de middelbare school met twee medescholieren het schriftje waarin de cijfers werden bijgehouden, had gestolen.
Samen maakten ze van minnen plussen en van de 3 een 8.
De twee medescholieren werden van school gestuurd, Reinier, met wie je altijd kon lachen, hield vol onschuldig te zijn en kwam daar mee weg.

En wat te denken van zijn gesnoef over de vele prijzen die hij had gewonnen met surfen?
Al die bekers die hij had, waren nep, want hij had nog nooit gewonnen, vertelde een oud-medesurfer.
Als dat wordt gezegd, veert Reinier S. op en roept: ‘Ik ben kampioen surfen van Noord-Nederland geweest.’
Tegen de rechters: ‘Ik kan die bekers wel opsturen, die liggen ergens op een zolder.’

Het Pieter Baancentrum stelt vast dat Reinier vroeger al goed kon liegen en hooghartig is, iemand is die zich groter voordoet dan hij is.
Reinier S.: ‘Onvoorstelbaar. Ze vertellen dit om van mij een leugenaar te maken.’

Volgens justitie heeft Reinier nadat hij terugkwam van zijn alibi, even voor middernacht, de brand gesticht – ook op het lichaam van de dan al overleden Gonda.
Toen heeft hij een minuut of twintig gewacht, daarna alarm geslagen en vervolgens zijn twee slapende kinderen uit het brandende huis vol rook gered.
Zo moest hij de held lijken.
Een beklagenswaardige, want hij kwam te laat om zijn vrouw te redden.

Het zware geschut waarmee de advocaten op het strafdossier schieten, wordt door de advocaat-generaal (AG) gepareerd.
Hij doet het af als geklets.
Het eigen onderzoek dat de advocaten naar de toedracht hebben laten uitvoeren, noemt de AG zelfs onnozel en van een hoog losse flodder-gehalte.
De onderzoeker, een oud-politieman, is volgens de AG niet deskundig meer.
Hij zegt: ‘Ik kan net zo goed Jan Boezeroen van straat plukken en die om een mening vragen.’

Nadat de AG zijn strafeis heeft geformuleerd (15 jaar cel) en gemotiveerd (wettig en overtuigend bewijs) lijkt het een uitgemaakte zaak: Reinier S. heeft het gedaan en hij hangt.
De AG zegt er wel bij dat zijn bewijzen niet honderd procent zijn, maar dat dat ook niet hoeft. ‘Wiskundig bewijs is geen vereiste in het strafrecht.’

Maar als drie uur later de advocaten hun pleidooien hebben gehouden (vrijspraak) is er de twijfel.
Want stel nou eens dat wat bijna niemand in Groningen en rest van Nederland voor mogelijk houdt, toch waar is?
Dat Reinier S. een vreemde snuiter is, van de 3 wel een 8 maakte en rijk leefde van de goktafels en zijn leugens, maar toch niet de moordenaar van zijn vrouw is?
Er zijn in rechtszaken waar Peter R. de Vries zich mee heeft bemoeid, wel gekkere dingen gebeurd.

Even voor zes uur zegt Reinier S. dat hij erbij aanwezig wil zijn als het hof over twee weken uitspraak doet.

Rob Zijlstra

>> zie ook:
verslag eerste deel proces in hoger beroep (30 juni 2009)
verslag proces rechtbank Groningen (28 mei 2008)
vonnis rechtbank Groningen (10 juni 2008)

UPDATE – 17 december 2009 – uitspraak

Hof veroordeeld Reinier S. tot 15 jaar celstraf. Doodslag en brandstichting bewezen. >> lees meer

Als Dirk de V. op 15 januari 1950 wordt geboren in Amsterdam, is dat het begin van een drama.
Zo kun je dat best zeggen.

Hij groeit op in een omgeving vol drank en geweld.
Als hij zes jaar is, snijdt zijn vader zijn pezen door met een bierflesje.
Diezelfde vader schiet jaren later, als Dirk 21 jaar is, een pistool op hem leeg: vier kogels doorboren de borstkas, een kogel treft het hoofd.
Hij overleeft de aanslag op het nippertje.
Zijn vader staat wel terecht, maar wordt niet vervolgd: er zou sprake zijn geweest van noodweer.
Zijn moeder kiest partij voor haar man.

Dirk de V. heeft dan al een strafblad, dat begint in 1968.
Tot 1975 staan daar voornamelijk geweldsdelicten op.
In 1976 wordt hij ter beschikking gesteld aan de regering (tbr, de voorloper van de tbs) wegens doodslag.
In 1982 komt hij op vrije voeten en weet enige tijd op het rechte pad te blijven.

In maart 1985 raakt hij betrokken bij een steekpartij in een café in Beijum in Groningen. Hij steekt iemand een mes in de rug: zeven maanden celstraf.
Een jaar later staat hij – in de krant wordt gerept van een sterke glazenwasser – terecht voor een poging tot doodslag (wurging) in de binnenstad van Groningen: anderhalf jaar celstraf.
In oktober 1991 steekt hij in Amsterdam twee mensen neer, waar hij acht jaar gevangenisstraf voor krijgt.

Dirk de V. heeft dan al de reputatie te behoren tot de meest gevaarlijke criminelen van het land. Omdat hij in de gevangenis niet is te handhaven, wordt hij overgeplaatst naar de Van Mesdagkliniek in Groningen.
Dat is begin 1996.

Aan het einde van dat jaar, op 2 december, krijgt hij voor het eerst proefverlof.
De V. reist af naar Amsterdam en pleegt nog diezelfde avond een gewelddadige overval op café De Stopera.
De buit bedraagt 500 gulden.
Hij wordt gepakt en in maart 1997 krijgt Dirk de V. de maatregel tbs.
De Amsterdamse rechtbank noemt hem een groot gevaar voor de samenleving, een wandelende tijdbom.

Er zal daarna van alles misgaan.

Geen kliniek weet zich raad met hem.
Hij zit in afzondering en om de paar maanden wordt hij overgeplaatst om het personeel niet al te zwaar te belasten.
Waar hij komt, stijgt het ziekteverzuim.
Uiteindelijk belandt DE V. in afwachting van een plek in een tbs-instelling, in de Extra Beveiligde Inrichting (EBI) in Vught.

Op 28 juni 1999 besluit de Amsterdamse rechtbank, op advies, zijn tbs-status met een jaar te verlengen, maar ook om de dwangverpleging op te heffen.
Een fataal besluit.
Van de een op de andere dag, op 12 juli 1999, om elf uur ’s ochtends, mag de onbehandelbare tijdbom de zwaarst beveiligde gevangenis van het land verlaten.

Zoiets is nog nooit eerder vertoond.
De tbs- en gevangeniswereld was wel verlost van het grootste probleem.

Drie maanden later, op 16 oktober, wordt de dan 27-jarige licht autistische Tjirk van Wijk in zijn woning in Groningen vermoord, met zestig messteken afgeslacht.

Het openbaar ministerie eist levenslang wegens moord.
De rechtbank in Groningen veroordeelt Dirk de V. op 6 november 2000 tot veertien jaar celstraf en tbs met dwangverpleging wegens doodslag.
Niet de maximale, maar wel de maximaal haalbare straf voor doodslag, heet het dan.

Negen jaar geleden oogde Dirk de V., in zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank, nog kwiek en explosief.
Hij is dan, hoewel ietwat vermagerd, een imposante verschijning.
Diepliggende ogen, enorme handen, sterk als een beer.
Om hem heen zitten acht leden van een speciale politie-eenheid.
Voor ieders veiligheid.

De behandeling van Dirk de V. is – niet heel verrassend – geen succes geworden.
In februari 2005 heeft hij een derde deel van zijn opgelegde gevangenisstraf erop zitten en kan worden begonnen met de tbs-behandeling.
Na twee jaar zeggen zijn behandelaars van tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug: niets meer aan te doen.
Longstay.

Daarna gebeurt er weinig. Om het personeel af en toe te ontlasten, wordt hij weer af en toe overgeplaatst.
De meeste tijd brengt hij door in een beveiligde isoleercel.
Begin dit jaar belandt De V. in tbs-kliniek De Rooyse Wissel in Venray.
De rechtbank Groningen beslist rond diezelfde tijd dat zijn tbs-status met twee jaar moet worden verlengd.

Dirk de V. gaat in hoger beroep.

Het is dinsdagochtend, vijf voor half twaalf, Waalzaal, gerechtshof Arnhem.
Een klik, een deur gaat open.
Een stem zegt: ‘Goeiemorgen.’

Dan schuifelt Dirk de V. de zaal in, voetje voor voetje, met een geopende mond.
Labiel en zo te zien wel 140 kilo zwaar.
Inmiddels 59 jaar, maar al een oude man.

De raadsheren vragen waarom hij in hoger beroep is gegaan.
Dirk de V: “Ik vind dat een mens het recht moet hebben te kunnen veranderen.’
Hij zegt dat hij de longstay niet ziet zitten.
Zegt: ‘Dat is als opgeven en ik wil niet opgeven.’

Als hij praat klinkt het alsof hij dronken is.
Het zullen de kalmerende medicijnen zijn.

De raadsheren zeggen dat zij niet gaan over de longstay.

De advocaat zegt dat De V. nu in voortdurende afzondering zit, in eenzame opsluiting.
De advocaat: ‘Hij zit in een cel van drie bij vier meter, met een vogeltje, hij mag geen contact hebben met anderen, wordt een uur per dag gelucht en mag zo nu en dan zijn moeder bellen. Dat is alles.’

De raadsheren: ‘Het beeld over u is erg somber en de veiligheidsrisico’s te groot.’
Ze vragen: ‘Hoe ziet u het zelf, hoe gaat het met u?’
Dirk de V: ‘Slecht. Lichamelijk slecht. De laatste tijd val ik vaak, evenwichtsstoornissen. Soms moet ik mij in een hoek werken om niet te vallen.’

De raadsheren: ‘U heeft nog steeds gedachten om mensen te vermoorden.’
Dirk de V: ‘Gedachten zijn vrij. Als ik goed word behandeld, krijg ik die gevoelens niet.’
De raadsheren: ‘Ze zoeken een geschikte plek voor u.’
De V: ‘Maar dat moet met behandeling.’

De advocaat-generaal (officier van justitie) eist de verlenging van de tbs met twee jaar.
Zegt: ‘De maatschappij moet tegen Dirk de V. worden beveiligd.’
Ze zegt om haar eis te onderbouwen dat er een incident in de kliniek is geweest, een incident met twee scharen.’
De V. zegt dat hij de scharen heeft ingeleverd. En dat het een goede zaak is geweest dat hij dat heeft gedaan.

Dat was onlangs, tijdens Pinksteren.

De advocaat: ‘Een verlenging is onvermijdelijk, maar het hof zou toch iets kunnen zeggen over de behandeling. Er rust een plicht op resocialisatie. Misschien heeft hij geen eerlijke kans gekregen.’
De raadsheren zeggen tegen De V. dat ze over twee weken uitspraak zullen doen. Dat hij daar niet speciaal voor hoeft te komen.

Dirk de V, moeizaam: ‘Tot over twee jaar.’

Rob Zijlstra

UPDATE – 22 SEPTEMBER 2009 – UITSPRAAK
Het hof in Arnhem heeft de tbs van Dirk de V. zoals viel te verwachten, met twee jaar verlengd. Met de gedragsdeskundigen is het hof van mening dat De V. blijvend delictgevaarlijk is en lange tijd zal moeten worden behandeld. Over de longstay doet het hof geen uitspraken.

Zittingszaal 14 op reis.

Gearriveerd in Arnhem, bij het gerechtshof.

Om 11.00 uur begint in de Waalzaal de verlengingszitting tbs van Dirk de V., de man die tien jaar geleden in Groningen de 27-jarige Tjirk van Wijk op gruwelijke wijze om het leven bracht.
Begin dit jaar is de tbs van De V. met twee jaar verlengd.
De man is tegen deze beslissing in hoger beroep gegaan.

Dirk de V. wordt beschouwd als ’s lands meest gevaarlijke gedetineerde.

r.z.

zie ook: het verrotte leven van dirk de v.

In Dagblad van het Noorden – de krant waarvoor ik werk – staat vandaag een artikel over Dirk de V., de man die in 1999 in Groningen de toen 27-jarige Tjirk van Wijk op gruwelijke wijze om het leven bracht.
De V. werd veroordeeld tot veertien jaar celstraf en tbs met dwangverpleging.
Er was een levenslange gevangenisstraf geeist.

De man heette destijds de gevaarlijkste gedetineerde van het het land te zijn.
Daar waar hij vastzat, steeg het ziekteverzuim, zo werd gezegd.

Het verhaal rond Dirk de V. is in meerdere opzichten schrijnend.

Begin dit jaar verlengde de rechtbank Groningen de tbs van De V. met twee jaar.
De man is onverminderd gevaarlijk en is volgens deskundigen niet te behandelen.

De V. is tegen de verlenging in hoger beroep gegaan.
Die zitting dient morgen bij het Gerechtshof in Arnhem.

rob zijlstra

ACHTERGROND:
hoe dirk de v. op vrije voeten kwam
ene tjirk van wijk doet open
justitie weer zich geen raad met dirk de v. (dvhn / 7 sept 09)

UPDATE – 8 september 2009 – hoger beroep
Het verrotte leven van dirk de v,  inclusief verslag van de zitting

Het openbaar ministerie heeft vanochtend haar strafeis, acht jaar gevangenisstraf, tegen de 32-jarige Arron B. uit Groningen gehandhaafd. B. wordt verdacht dat hij in augustus vorig jaar de toen 29-jarige Joshua Bathoorn heeft doodgestoken.

In maart dit jaar gaf de rechtbank van Groningen de opdracht aan justitie tot een nader onderzoek. Volgens de officier van justitie heeft dit onderzoek geen nieuwe inzichten opgeleverd. Bathoorn wilde B. aanspreken op zijn gedrag jegens een gezamenlijke vriendin. In haar woning kwam het tot een gewelddadige en voor Bathoorn fatale confrontatie, aldus justitie.

Advocaat Peter Plasman verzocht de rechtbank B. vrij te spreken. De fatale steek is volgens Plasman een ongeluk geweest. Nooit heeft B. de opzet gehad om Bathoorn te verwonden. Volgens Plasman heeft juist het slachtoffer de confrontatie opgezocht, waarbij hij de rol van de bewoonster van de woning waar het drama zich afspeelde, dubieus noemde.
Plasman zei te vermoeden dat de vrouw de twee mannen tegen elkaar heeft opgezet.

r.z.

UPDATE – 14 september 2009 – uitspraak
De rechtbank heeft aan de eergisteren 33 jaar geworden Arron B. zeven jaar celstraf opgelegd. Acht jaar (de eis) was op zich passend geweest, aldus de rechtbank. Maar omdat het slachtoffer de confrontatie heeft gezocht, moet de straf enigszins worden gematigd.

Het vonnis van de rechtbank staat hier

verslag zitting rechtbank in maart

achtergrond nav zitting in augustus 2009 (dvhn)

Het was een verrassende wending, dinsdag aan het einde van de middag in het Paleis van Justitie in Leeuwarden. Het openbaar ministerie in de persoon van de advocaat-generaal wilde net beginnen aan het voorlezen van het requisitoir.
Hij had nog gezegd daar ruim een uur voor nodig te hebben.
De aanklager ging al staan, toen het hof verraste.

Het hof, zegt het hof tegen Reinier S., weet weinig over u.
En omdat we wel over u moeten oordelen, willen we weten hoe het bij u tussen de oren is gesteld. Psychiaters en psychologen moeten naar u kijken.
Reinier S. voelt daar niks voor, medewerking aan dit soort gein heeft hij altijd al geweigerd. Hij zegt dat als je onschuldig bent, zoals hij is, het toch niet uitmaakt hoe het tussen de oren zit.

Hij roept dat hij naar huis wil.
Dat hij al twaalf jaar in deze ellende zit.
Hij wil naar huis, naar Curaçao, daar wil hij verder met het ontwikkelen van een programma dat is gebaseerd op Google, bestemd voor ondernemers. Daarnaast heeft hij er een vrouw met twee kinderen en nog een paar websites in de lucht.

Na ruggespraak met de advocatuur laat hij weten dat hij wel een onderzoek wil naar zijn geestesgesteldheid, maar niet in gevangenschap.
Dan wil hij op vrije voeten. Dan mag het ambulant. En als er dan weer een zitting is, dan komt hij wel.
Net als vorig jaar, toen was hij toch ook vrijwillig helemaal vanuit Curaçao naar Groningen gevlogen voor de zitting bij de rechtbank die hem twaalf jaar oplegde?
Hij bedoelt, hij had ook naar de noorderzon kunnen vliegen.

De aanklager noemt het voorstel van Reinier S. chantage en volkomen misplaatst. Aan zijn non-verbale uitingen valt op te maken dat hij sowieso niet veel op heeft met deze verdachte. Regelmatig zijn de lachjes minachtend.

Het hof zegt na beraad dat Reinier S. wel meer kan willen, niet op vrije voeten komt, maar wel naar het Pieter Baancentrum moet. Reinier S. kijkt als een kind van wie zojuist de Magnum met nootjes is afgepakt.

In de wereld der gevangenen wordt de gang naar het Pieter Baan stellig afgeraden. Als je niet oppast, is het PBC de voorbode van TBS en wie dat wil, is gek.

Het observatiebevel was de eerste verrassing.
Er kwam er nog een: er zijn plotseling nieuwe verdachten in beeld. Dat mag opmerkelijk heten, want sinds de brand in Hoogezand, op 11 december 1996, is nooit een andere verdachte in beeld geweest dan Reinier S.

Toch is het zo, zegt Reinier S.
Het gaat om mannen van de Tattoo, eens een bar op het hoekje van de rosse buurt in Groningen. Mannen die toen ook wel aan de goktafel zaten in het Holland Casino.
En daar Reinier wel eens troffen.

Reinier gokte veel want hij had ook veel. Dat laatste stak hij niet onder stoelen of banken. Dus bedachten die mannen op een kwaad moment, als die Reinier een avond niet thuis is, overvallen we zijn partner Gonda, pakken het geld uit de kluis en steken desnoods daarna de boel in de fik.

Toen Reinier S. op een avond thuiskwam, op 11 december 1996, is er brand. In paniek kan hij nog net zijn twee slapende kinderen redden, maar voor Gonda komt hij te laat. Als de brandweer de brand meester is, blijkt Gonda dood en de kluis leeg.
Weg 320.000 gulden.

Zo is het dus gegaan, zegt Reinier S.

De drie mannen kennen de politie en justitie wel. Het gaat om Freddie die zeer recent is veroordeeld tot vijf jaar celstraf wegens afpersing. En om Harrie die landelijk furore maakte als undercover van Peter R. de Vries. Harrie was de man die het vertrouwen van Reinier had gewonnen en achter het stuur van de geprepareerde auto hem probeerde te verleiden tot het organiseren van een huurmoord. Het was allemaal op de televisie te zien. En ook Henkie werd genoemd, de man die als eens veertien jaar cel kreeg wegens een nogal heftig zakelijk geschil in het criminele koffiecircuit.

De aanklager zegt dat het allemaal wel een beetje toevallig is.
Toevallig, want uitgerekend deze drie mannen hebben vervelende dingen over Reinier S. gezegd. En dan zouden ze nu een moord-trio vormen? De grootst mogelijke flauwekul, zegt de advocaat-generaal (officier van justitie).
Hij voelt dus ook niets voor een nader onderzoek, want daar komt toch niets uit.

Reinier beklaagt zich nu bij zijn rechters.
Als anderen zeggen dat dat flauwekul is, dan zeggen ze dat omdat ze last hebben van tunnelvisie dan wel dat ze deel uitmaken van het complot dat hoe dan ook wil dat Reinier S. als dader achter de tralies verdwijnt, schuldig of niet.

Het hof wil misschien wel geen dwaling en bepaalt dat nader onderzoek gewenst is.
Ook wil het hof meer weten over Bidja D., de overvaller die in augustus 2004 tot negen jaar celstraf werd veroordeeld (acht in hoger beroep).
Bidja D. is ook een mal verhaal.

Bidja en Reinier kennen elkaar als medegedetineerden.
Op de luchtplaats zijn ze vaak samen.
Daar ontstaat een plan.
Bidja zal vertellen dat hij met ene Bernard K. Gonda heeft vermoord bij een inbraak. Hij was er bij, maar die Bernard K. die deed het. Die sloeg, sneed met zijn mes langs haar hals (‘in een beweging’), haalde een kleine jerrycan op en sprenkelde, eerst in de linkerachterhoek, benzine… Om kwart voor twaalf ongeveer verlieten ze de woning.
De verklaring is uiterst gedetailleerd en bevat informatie die je niet zomaar kunt weten. ‘…Ik zag twee kopjes staan, die er volgens mij bij onze binnenkomst niet stonden (…).’

Bidja zal zeggen dat hij het niet kan verdragen dat iemand anders, de arme Reinier S. onschuldig vastzit voor iets waar hij, hij Bidja, bij betrokken is.

De politie neemt de verklaring op op video, krabt zich even achter de oren en stelt dan vast dat die Bernard K. al was overleden toen Gonda nog leefde.
Dus het kan nooit.
Bidja beaamt dat ras. Als hij dit verhaal zou vertelen, zou hij geld krijgen van Reinier, heel veel geld.
Bij wijze van voorschot zou hij 3000 euro krijgen, geld dat hij ook daadwerkelijk heeft ontvangen. De oplichter opgelicht.
De bedoeling was dat Bidja nog meer geld zou krijgen, naar eigen zeggen 800.000 euro. Hij zou dat krijgen zodra Reinier als onschuldig veroordeelde zou worden vrijgelaten en de royale schadevergoeding zou incasseren.’

De aanklager in hoger beroep: ‘Reinier S. is vastgelopen in zijn eigen modderpoel.’
Maar opnieuw tot zijn zichtbare ergernis bepaalt het hof dat ook dit verhaal nader moet worden uitgezocht.

Het proces loopt nu maanden vertraging op, misschien dat eind dit jaar wordt gehaald.
De analyse in de wandelgangen direct na afloop van het onverwacht gestaakte proces luidde als volgt:

Het hof wil liever niet veroordelen als er geen inzicht bestaat in de gemoedtoestand van een verdachte. Dat willen rechters sowieso liever nooit.
Door nader onderzoek te laten instellen naar dat malle moord-trio en naar het nog mallere Bidja D.-verhaal, ontstaat tijd.
Tijd die ook mooi gebruikt kan worden om Reinier S. te laten observeren in het Pieter Baan. Met de toezegging tot nader onderzoek hebben zij, zij de rechters, Reinier S. eventjes blij gemaakt. Met een dooie mus.

Bij dit alles past één kanttekening met vraagteken: dat Reinier S. onschuldig is?

Rob Zijlstra