Vlak voor mij zit een man over wie wordt gezegd dat ‘ie bloedlink is.
Hij heeft grote voeten.
Op smetteloos witte gympen is hij zojuist zittingszaal 14 van de Groninger rechtbank binnengekomen.
Koen is 48 jaar geleden geboren in Amsterdam.
Wij praten heel veel over dit soort gevaarlijke mannen.
Dat hij gevaarlijk is, kun je overigens niet zien, ook niet van dichtbij.
Het gevaarlijke aan Koen zit in zijn hoofd waar het niet helemaal spoort.
Koen is tbs’er.
Met de huidige stand der wetenschappen kunnen we vooralsnog niets aan de stoornis van hem doen.
Daarom heeft hij binnen de tbs de longstay-status.
Anderen zeggen dat dit een verkapte vorm van levenslang is. Dat zegt hij zelf ook.
Nu weet ik ook wel dat wij liever over mannen als Koen praten dan er even bij stil te staan.
Ik ga er toch over schrijven.
Wat die grote voeten betreft, Koen zit niet op de longstay van tbs-kliniek Veldzicht in Balkbrug vanwege zweetlucht.
Bijna achttien jaar geleden, in december 1990, werd Koen veroordeeld wegens een verkrachting en een poging tot doodslag. Daar kreeg hij achttien maanden gevangenisstraf voor en de maatregel tbs. Zo belandde hij in Groningen, in de dr. S. van Mesdagkliniek.
Na negen jaar, in 1999, was zijn stoornis in zoverre gerepareerd dat de kliniek het aanvaardbaar vond hem onder begeleiding op verlof te sturen.
Hij mocht met zijn socio-therapeute een paar uurtjes wandelen in het bos.
Dat ging niet goed.
Tussen de bomen verkrachtte hij zijn begeleidster.
De politie spoorde hem op en Koen werd opnieuw veroordeeld, nu tot twee jaar celstraf en een nieuwe tbs.
In 2005 concludeerden de deskundigen dat er geen eer meer aan hem viel te behalen.
De behandeling werd beëindigd.
Ongeneeslijk ziek, maar springlevend.
Wie tbs heeft moet eens in de twee jaar naar de rechtbank, waar rechters moeten oordelen over de verlenging (of niet) van de tbs. De officier van justitie zei donderdag geen andere mogelijkheid te zien dan te vorderen dat de terbeschikkingstelling met twee jaar wordt verlengd. Dat was ook het advies van de Veldzicht-deskundigen.
Ik heb in de rechtbank al veel mensen zien gaan met de tbs-maatregel. Maar nog nooit had ik in het echt een longstayer gezien. Terwijl ik naar deze man kijk – hij heeft ook grote handen – probeer ik mij er iets bij voor te stellen. Al 18 jaar achter gesloten deuren, geestelijk ziek, maar geen behandeling. Hij wordt nog slechts verzorgd, waarbij kwaliteit van leven, wat dat ook mag zijn, in acht wordt genomen.
Koen zegt dat hij van dag tot dag leeft en zijn dagen slijt als lid van het klussenteam van de tbs-instelling.
Hij heeft maar een ding om naar uit te kijken: er loopt een aanvraag voor een beveiligd verlof, wat iets anders is dan begeleid verlof.
De aanvraag kan als alles meezit volgende maand de deur uit, naar het ministerie van justitie. De daarbij behorende minister beslist. Die moet beslissen of het een aanvaardbaar risico is als Koen met links en rechts een beveiliger even buiten de kliniek mag rondneuzen.
Koen kijkt uit naar dat besluit.
Hij zegt: ‘Als zoiets een keertje mag, betekent dat, dat ik dan ook weer even deel uitmaak van de maatschappij.’
Zijn advocaat Niek Heidanus: ‘Het perspectief op verlof, hoe breekbaar dat perspectief ook is, maakt de tbs nog een beetje draaglijk.’
De longstay daarentegen is nauwelijks draaglijk en is bovendien – nog steeds Heidanus - in strijd met de bedoelingen van de tbs. Een rechtbank legt een behandelingsmaatregel op, maar Koen wordt niet behandeld en krijgt daardoor ook niet de kans zich te bewijzen. En omdat hij zich niet kan bewijzen, heeft de rechtbank ook niets te toetsen. Op basis van niks moet de rechtbank beslissen of de tbs met twee jaar wordt verlengd.
Heidanus: ‘En over twee jaar zitten we hier weer net zo. Met alle respect, we voeren met z’n allen een rituele dans op.’
De officier van justitie zegt dat Heidanus gelijk heeft.
Heidanus stelt de rechtbank voor nog geen beslissing te nemen, maar om deskundigen, onafhankelijk van Veldzicht, advies te vragen of Koen op de longstay moet blijven of dat er toch nog mogelijkheden zijn.
De officier tegen de rechters: ‘Ik ga mee met de raadsman.’
De rechters, na kort beraad: een goed idee.
Ze dragen justitie op twee deskundigen van kaliber op te sporen die aan de rechtbank moeten rapporteren of van Koen nog iets te maken valt.
Of niet.
Na afloop van de zitting zeg ik tegen Heidanus dat de rechtbank toch helemaal niets te zeggen heeft over de longstay-status van een tbs’er. Dat zoiets toch aan een minister is. Dat de rechtbank de tbs alleen maar kan verlengen. Of niet. Toch?
Heidanus zegt dat dat zo is.
De grootste winst die we kunnen behalen, zegt hij, is dat we de deur voor Koen op een kiertje kunnen krijgen.
Ik denk: dat hij dus binnen de kliniek weer een voet tussen een deur krijgt, zodat hij van de regen in de drup komt.
Tot slot schrijf ik op: het is dus helemaal niet waar dat tbs’ers bij het minste gering op vrije voeten komen.
En dat dit, wat we ook zeggen, ook wel eens gezegd mag worden.
Rob Zijlstra
Beste Rob,
Zit al een paar maanden dagelijks mee te lurken op je site.
Ik zit elke dag met smart te wachten op het nieuwe stuk.
Keep up the good work !!
Gr,
Hendrik
Een vriend van mij is forensisch psychiater. Hij beoordeelt of TBS’ers met verlof mogen. Hij is arts, opgeleid om mensen te genezen, niet om hen levenslang op te sluiten. Het verlof is geen geste aan de patient. Het is een onderdeel van een therapie, geen beslissing of het zondagmiddag de Efteling of Walibi wordt.
Hij vertelde mij hoe hij tezamen met een grote schare collega’s moest beslissen of een van zijn patienten met verlof mocht. Wikken, wegen, overleggen, nog eens overdenken, toetsen, en zo maar door. Alsof ze een Space Shuttle moesten lanceren. Na veel mitsen en maren werd positief geadviseerd.
Toch ging het mis. De patient nam tijdens zijn verlof de benen. Snel gevonden en geen misdrijf gepleegd.
Zelden heb ik iemand zo in zijn maag zien zitten met de consequenties van een beslissing en zich vertwijfeld zien afvragen waar hij en zijn collega’s iets over het hoofd hebben gezien.
Laat iemand mij niet meer proberen wijs te maken dat behandelaars lichtvaardig omgaan met de veiligheid van anderen.
Ondanks het advies van de Veldzicht-deskundigen vind men het nodig om externe deskundigen nog eens naar Koen te laten kijken. Dat betekent dus dat de deskundigen van Veldzicht in de ogen van de rechtbank niet deskundig zijn?
Overigens, één maal poging tot doodslag en twee verkrachtingen, waarvan één nadat hij al negen!!! jaar TBS achter de rug had rechtvaardigt wat mij betreft een levenslang onttrekken aan de samenleving, en dat hoeft niet per sé in de vorm van TBS.
[...] 2, 2009 door rob zijlstra In augustus vorig jaar schreef ik over een bloedlinke man met grote voeten in smetteloos witte gympen. Het ging over Koen, toen 48 jaar geleden in Amsterdam [...]